HPV – Rzetelna wiedza
HPV
Co to?
Wirus HPV to wirus brodawczaka ludzkiego. Posiada on aż ponad 200 typów. Każdy z nich różni się budową i działaniem na organizm człowieka.
Wirus HPV atakuje komórki nabłonkowe – czyli te, które znajdują się na powierzchni skóry oraz błon śluzowych. Może on przez długi czas pozostawać w organizmie w stanie uśpienia i nie wywoływać żadnych objawów, co sprawia, że trudno go wykryć bez odpowiednich badań.
Czym zagraża?
Niektóre typy wirusa HPV mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Choć wiele zakażeń ustępuje samoistnie, część wirusów z grupy wysokiego ryzyka może powodować długotrwałe zmiany w komórkach, które z czasem mogą przekształcić się w nowotwory.
HPV odpowiada za rozwój kilku nowotworów:
W przypadku części osób zakażenie rozwija się bezobjawowo przez wiele lat, co sprawia, że zagrożenie często pozostaje niezauważone aż do momentu wykrycia choroby.
Część typów HPV, należących do grupy niskiego ryzyka, wywołuje kłykciny kończyste – brodawkowate, często nawracające zmiany w okolicach intymnych. Choć nie mają one charakteru nowotworowego, mogą powodować ból, dyskomfort oraz istotnie wpływać na samopoczucie i jakość życia.
Brodawczakowatość krtani to rzadkie schorzenie związane z zakażeniem wirusem HPV, najczęściej typami HPV 6 i HPV 11. Polega na powstawaniu brodawkowatych zmian w obrębie krtani i dróg oddechowych, co może prowadzić do chrypki, za
burzeń głosu, a w cięższych przypadkach do trudności w oddychaniu.
Szczególnie groźna jest postać występująca u dzieci, która może rozwinąć się w wyniku zakażenia podczas porodu. Choroba ma często charakter nawrotowy i wymaga wielokrotnych interwencji medycznych.
Skala zagrożenia związanego z HPV sprawia, że wirus ten jest uznawany za jedno z najważniejszych wyzwań zdrowia publicznego na świecie, szczególnie w kontekście chorób nowotworowych możliwych do zapobiegania.
Twój udział wzmacnia Nas wszystkich
Wybierz, jak chcesz się zaangażować: warsztaty, udostępnianie treści, podpisywanie petycji czy wolontariat. Każdy krok przybliża nas do świata bez nowotworów HPV-zależnych.
Jak można się nim zarazić
Do zakażenia wirusem HPV dochodzi poprzez bezpośredni kontakt skóra-skóra, szczególnie w obrębie skóry i błon śluzowych. Najczęściej jest on przenoszony podczas kontaktów intymnych, jednak nie wymaga penetracji ani pełnego stosunku – wirus może przenieść się także podczas bliskiego kontaktu okolic intymnych.
HPV jest bardzo łatwo przenoszony, ponieważ występuje na powierzchni skóry i błon śluzowych, a do zakażenia wystarczy mikrouszkodzenie naskórka, często niewyczuwalne i niewidoczne.
Z tego powodu osoba zakażona może nie mieć żadnych objawów, a mimo to przekazywać wirusa dalej.
Rzadziej wirus może zostać przekazany z matki na dziecko podczas porodu, jeśli matka jest zakażona HPV.
Takie przypadki nie są częste, ale stanowią jeden z możliwych sposobów transmisji wirusa.
Wirus może być obecny w organizmie przez długi czas w stanie uśpienia, dlatego moment zakażenia często jest trudny do określenia.
To sprawia, że HPV może dotyczyć osób w różnym wieku, niezależnie od stylu życia czy liczby partnerów.
Jakie typy wirusa HPV wyróżniamy:
Wśród ponad 200 typów wirusa HPV wyróżnia się grupy o różnym potencjale chorobotwórczym. Najczęściej dzielone są one na typy wysokoonkogenne (wysokiego ryzyka) oraz niskoonkogenne (niskiego ryzyka).
Typy wysokoonkogenne
Te typy HPV mogą prowadzić do rozwoju nowotworów. Najważniejsze z nich to:
HPV 16 i HPV 18 – odpowiadają za większość przypadków raka szyjki macicy oraz znaczną część nowotworów odbytu, prącia, gardła i jamy ustnej.
HPV 31, 33, 45, 52, 58 – również związane z podwyższonym ryzykiem zmian przednowotworowych i nowotworów, choć występują rzadziej niż typy 16 i 18.
Zakażenie tymi typami często przebiega bezobjawowo i może utrzymywać się przez wiele lat, zanim doprowadzi do poważnych zmian chorobowych.
Typy niskoonkogenne
Typy niskiego ryzyka nie prowadzą do nowotworów, ale mogą powodować inne dolegliwości:
HPV 6 i HPV 11 – najczęściej odpowiedzialne za powstawanie kłykcin kończystych (brodawek narządów płciowych) oraz brodawek skórnych.
Choć zmiany te nie zagrażają życiu, mogą być nawracające i wpływać na komfort fizyczny oraz psychiczny.
Szczepienia przeciw HPV
Rodzaje szczepionek
Na rynku dostępne są szczepionki:
2‑walentna
chroni przed typami HPV 16 i 18
(wysokoonkogenne, związane głównie z rakiem szyjki macicy).
9‑walentna
obejmuje typy 6, 11, 16, 18 oraz pięć dodatkowych
wysokoonkogennych typów (31, 33, 45, 52, 58).
Program szczepień przeciw HPV – co warto wiedzieć
Kogo obejmuje program?
Powszechny program bezpłatnych szczepień przeciw HPV obejmuje osoby, które ukończyły 9. rok życia i nie ukończyły 14. roku życia (czyli zasadniczo dzieci w wieku 9–13 lat). Szczepienia w programie podawane są w układzie dwudawkowym (odstęp między dawkami 6–12 miesięcy).
(Dzieci w wieku 15-18 lat nie są w programie ale i tak mogą zaszczepić się refundowaną, 2-walentną szczepionką całkowicie za darmo)
Gdzie można się zaszczepić?
W przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oraz punktach szczepień które realizują program szczepień przeciwko HPV.
W szkołach, jeśli samorząd i placówka zorganizowali szczepienia szkolne (program przewiduje szczepień w szkołach).
W aptekach i punktach szczepień, jeżeli dana apteka ma umowę z NFZ na wykonywanie szczepień (od 2025 r. więcej szczepień jest realizowanych w aptekach).
Jak się zaszczepić – instrukcja krok po kroku
wiek 9–13 lat (czyli po ukończeniu 9. roku, przed 14. urodzinami). Jeśli nie jesteś pewny, sprawdź stronę Ministerstwa Zdrowia lub zapytaj w POZ.
dowiedz się, czy realizują szczepienia HPV i jak wygląda zapis. Możliwe są też akcje szczepień organizowane przez samorządy w szkołach.
przygotuj dokumenty (dowód tożsamości dziecka, karta szczepień jeśli istnieje). W przypadku szczepienia szkolnego procedury poda szkoła.
potwierdzi podanie szczepionki. Jeśli brak przeciwwskazań, zostanie podana pierwsza dawka.
druga dawka w odstępie 6–12 miesięcy (schemat dwudawkowy w ramach programu dla kwalifikowanego wieku). Zachowaj potwierdzenia szczepienia. Dzieci po 15 roku życia muszą przyjąć 3 dawki szczepienia, aby posiadać pełną ochronę.
Co jeśli dziecko zaczęło szczepienia później?
Dziecko, które przyjęło pierwszą dawkę przed ukończeniem 14. roku życia, może kontynuować schemat w ramach programu (drugą dawkę w 6–12 miesiącach). Dla osób starszych (powyżej programu) dostępne są różne opcje refundacji/odpłatności – warto skonsultować się z lekarzem.
Schemat szczepień u dorosłych
U osób dorosłych standardowo stosuje się schemat trzydawkowy:
1. dawka
Dzień rozpoczęcia szczepienia
2. dawka
po około 2 miesiącach
3. dawka
po około 6 miesiącach
Ceny szczepionek (orientacyjnie)
Szczepienia przeciw HPV dla dorosłych są zazwyczaj odpłatne. Ceny mogą się różnić w zależności od placówki i regionu, ale najczęściej wynoszą:
9-walentna
ok. 500–650 zł za jedną dawkę
pełny schemat (3 dawki): ok. 1500–1900 zł
2-walentna
cena pełnopłatna: ok. 260–280 zł za jedną dawkę
dla osób dorosłych szczepionka jest refundowana w 50%, co oznacza koszt ok. 130–140 zł za dawkę
Szczepienia przeciw HPV dla dorosłych są zazwyczaj odpłatne. Ceny mogą się różnić w zależności od placówki i regionu, ale najczęściej wynoszą: W niektórych miastach dostępne są również lokalne programy samorządowe, oferujące dodatkowe dofinansowanie szczepień – warto sprawdzić je w swojej gminie lub przychodni.
Gdzie dorosły może się zaszczepić?
w POZ i poradniach specjalistycznych
w wybranych punktach szczepień i aptekach
w prywatnych gabinetach lekarskich
Zwykle potrzebna jest recepta, którą może wystawić lekarz (np. lekarz rodzinny lub ginekolog).
Dołącz do naszej walki dziś!
Fundacja 'Nie daj się HPV’ to miejsce, gdzie edukacja spotyka profilaktykę, a my wspieramy zdrowe wybory w społeczeństwie.